Tıp eğitiminin temel amacı, toplumun sağlık sorunlarını anlayan, bu sorunlara etkili çözümler üretebilen ve sağlığın korunması ile geliştirilmesine katkı sağlayan hekimler yetiştirmektir. Bu nedenle tıp fakülteleri, eğitim programlarını toplumun gerçek sağlık ihtiyaçlarına yanıt verecek şekilde planlamakla sorumludur.
Tıp fakültelerinin eğitim, araştırma ve hizmet faaliyetlerini; hizmet verdikleri toplumun öncelikli sağlık sorunlarına çözüm üretecek şekilde yönlendirme sorumluluğu Dünya Sağlık Örgütü tarafından Sosyal Güvenilirlik (Hesap Verebilirlik) olarak kavramsallaştırılmıştır. (Boelen C, ve Heck J. 1995)
Bu yaklaşım, tıp fakültelerinin yalnızca iyi eğitim vermesini değil; aynı zamanda toplumda gerçekten karşılık bulan, etkili ve sorumlu hekimler yetiştirmesini de gerektirir.
Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi, sosyal yükümlülüklerinin bilinciyle hareket etmektedir. Bu kapsamdaki çalışmalarını öncelikli hedefleri olarak belirlemiş ve bu konuya stratejik planında geniş yer vermiştir. (Tıp Fakültesi Stratejik Planı 2022 – 2026).
“Toplumun sağlık gereksinimlerine yanıt verecek çalışmalar yapmak ve iş birliklerini geliştirmek” Fakülte misyonunda yet alır.
Bu kapsamda “Sosyal Yükümlülüklere Odaklanma” başlığı altında şu öncelikler belirlenmiştir:
“Fakültenin sosyal yükümlülükleri, toplumun öncelikli sağlık sorunlarına yanıt verebilecek şekilde eğitim, araştırma ve hizmet alanlarında sorumlu, duyarlı ve güvenilir (hesap verebilir) olmaya yönelik olarak biçimlenmektedir. Mezunlarımızın bu kapsamdaki yeterliklerini artırmak ve güçlendirmek, yürütülen araştırmalarda toplumsal katkıyı önemsemek ve güçlendirmek, toplum sağlığına katkı sağlamak ve sağlık ve sosyal çalışmalardaki aktörlerle iş birliği ve ortaklıklar kurmak bu Planın farklı stratejik alanlarında öncelikli hedeflerimiz olarak yer almaktadır.
Bu hedeflere ulaşmak için öncelikle tüm paydaşlarda farkındalık oluşturmak ve sosyal güvenirlik kültürünü kurumsal düzeyde güçlendirmek amaçlanmaktadır. Ayrıca çalışmaların, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyumlu şekilde yürütülmesine önem verilmektedir.
Bu doğrultuda:
- Sosyal güvenirlik çalışmalarını izlemeye yönelik kurumsal bir yapı oluşturulmuş.
- Kurumsal Özdeğerlendirme yapılmış.
- Toplumsal katkı politikası ve eylem planı hazırlanmış ve uygulanmaya başlamıştır.
Yürütülen bu çalışmalar, Tıp Eğitimi Programlarını Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (TEPDAD) tarafından da değerlendirilmiş ve stratejik plan kapsamında ele alınması “örnek uygulama” olarak gösterilmiştir.
TEPDAD Akreditasyon Sonuç ve Öneri Raporu’nun tam metnine ulaşmak için tıklayın.
Tıp Fakültesi, sosyal güvenirlik anlayışı doğrultusunda eğitim, araştırma ve hizmet alanlarında sorumlu, duyarlı ve hesap verebilir bir yaklaşım benimsemektedir.
Bu kapsamda belirlenen başlıca stratejik hedefler şunlardır:
Eğitim
- Eğitimde toplumun sağlık gereksinimlerine odaklanmak ve ilgili hekimlik rollerini programa daha güçlü yansıtmak (toplum yönelimli tıp eğitimi),
- Toplumda tıp eğitimini (toplum tabanlı tıp eğitimi) güçlendirmeye yönelik çalışmalara öncelik vermek,
- Topluma yönelik projelerin eğitim programındaki yerini artırmak,
- İklim değişikliği ve sürdürülebilirlik açısından eğitim programını geliştirmek.
Toplumsal Etki izlemi
- Tıp eğitiminin toplumdaki etkilerini izlemek ve mezun gereksinimlerini belirlemek,
- Mezun izlem sistemlerini güçlendirmek ve mezunlar arasında düzenli nitel ve nicel araştırmalar yapmak.
Araştırma
Araştırmaların toplumsal etkisini değerlendirmek ve böylece toplumun gereksinimlerini karşılayacak, ürüne dönüşebilecek veya sağlık hizmeti politikalarına etkisi olacak çalışmaları artırmak
Toplumsal Katkı ve İş Birlikleri
- Toplumun öncelikli gereksinimlerinin karşılanmasına yönelik ortaklıklar ve iş birlikleri yanında sağlık hizmeti sunumunda yer alan kurum ve kuruluşlarla yapılacak ortak çalışmaları güçlendirerek toplum katkısının boyutunu genişletmek.
Kurumsal Gelişim
- Sosyal güvenilirlikte farkındalığı artırmak ve kurumsallaşmayı sağlayacak çalışmalar yapmak,
- Toplumsal katkı politikası ve eylem planı oluşturulmak ve uygulanmak,
- Kurumsal izlem stratejisi oluşturmak ve uygulamak.
Tıp Fakültesi Stratejik Plan 2022-2026 tam metni için tıklayın.
Buradayız
Çalışmaların Tarihsel Gelişimi:
- 2020 Eğitim Müfredat Kurulu ve Fakülte Kurulunda gündem.
- 2021 Tüm paydaşların katıldığı Stratejik Plan çalışmaları.
- 2022 Stratejik Plan / Paydaşlarla paylaşım.
- 2023 Çalışma Gruplarının oluşturulması.
- 2024 Kurumsal Öz Değerlendirmenin yapılması ve Eylem Planı hazırlanması.
- 2024 Eylem Planının Fakülte Kurulunda onaylanması ve paydaşlarla paylaşım.
Sosyal Güvenilirlik Çalışma Grubu Üyeleri | |
Prof. Dr. Nadi Bakırcı | Tıp Fakültesi Dekanı / Halk Sağlığı Anabilim Dalı |
Prof. Dr. İlhan Cem Sungur | Tıp Eğitimi Anabilim Dalı |
Doç. Dr. Levent Altıntaş | Tıp Eğitimi Anabilim Dalı |
Doç. Dr. Figen Demir | Halk Sağlığı Anabilim Dalı |
Dr. Kaan Mert Güven | SB Enstitüsü Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Doktora Öğrencisi |
Fatma Yağız | Fakülte Sekreteri |
Sosyal Güvenilirlik Çalışma Grubu 2023 yılında Fakültenin öz değerlendirmesini yapmak ve Politika ve Eylem Planını oluşturmak için kuruldu.
Fakültenin sosyal güvenilirlik düzeyini uluslararası geçerliği olan “Indicators for Social Accountability Tool in Health Profession Education” (ISAT) aracı kullanılarak değerlendirmiştir.
Indicators for Social Accountability Tool in Health Profession Education
Temel olarak aşağıdaki alanlarda 11 farklı kritere göre değerlendirme yapılmıştır:
- Öğrenci
- Öğretim üyesi
- Eğitim programı
- Araştırma
- Yönetim
- Paydaş ortaklığı ve katılımı
- Kurumsal Çıktılar
- Toplumsal Etki
Her kriter için fakültenin bulunduğu düzeyler 4 “Evre”de değerlendirilmiştir:
- Evre 1: Kriterin hiç karşılanmaması durumu
- Evre 2: Kriterin karşılanması adına temel düzeyde girişimler var.
- Evre 3: Kriter fakültede tanımlanmış ve ilgili faaliyetler uygulanmaktadır.
- Evre 4: Kriter ile ilgili ileri düzeyde uygulamalar yapılmaktadır.
Var olan kurumsal ve toplumsal ihtiyaçlar, kaynaklar, olanaklar ve engeller değerlendirilerek her alanda “mevcut durum”, mevcut evre, gelişim alanları ve ulaşılabilecek (hedeflenen) evre tanımlanmıştır:
Raporun tam metnine ulaşmak için tıklayın.
Tıp Fakültesi Sosyal Güvenilirlik Değerlendirme Raporuna bağlı olarak Dekanlık tarafından hazırlanan ve Fakülte Kurulu’nda görüşülerek onaylan Eylem Planı öncelikler doğrultusunda belirlenen hedefler, gerekçeleri ve sorumlular yanında kısa, orta ve uzun vadede yapılacakları içermektedir.
Eylem Planı hazırlanırken Sosyal Güvenirlik Raporu temel alınmış ve “Indicators for Social Accountability Tool in Health Profession Education” (ISAT) yanında Türkiye Sosyal Güvenilir Tıp Fakültesi Belirleyicileri (TEPDAD 2019) (link) rehber olarak kullanılmıştır.
Eylem Planı’nın tam metnine ulaşmak için tıklayın.
Araştırmaların toplumsal etkisini değerlendirmek ve böylece toplumun gereksinimlerini karşılayacak, ürüne dönüşebilecek veya sağlık hizmeti politikalarına etkisi olacak çalışmaları artırmak Tıp Fakültesinin stratejik hedefleri arasında yer almaktadır.
Bu doğrultuda çalışmalar yapmak üzere Araştırmaların Toplumsal Etkisi Çalışma Grubu 2023 tarihinde kurulmuştur. Aşağıdaki hedeflere ulaşmak için çalışmalarını sürdürmektedir.
- Fakülte hedefleri doğrultusunda bir izlem stratejisi geliştirmek.
- Toplumsal etkisi yüksek araştırmaları ve araştırmacıları görünür kılmak.
- Toplum temelli araştırmaları yaygınlaştırmak.
- Periyodik Akademisyen Performans Değerlendirmesi (PAPD) ile ilişkilendirmek.
Araştırmaların toplumsal etkisini değerlendirmek için çalışmaların sahip olduğu aşağıdaki özelliklere yoğunlaşılmaktadır;
- Sonuçlarının yararlı bir ürüne veya yönteme dönüşmesi.
- Toplumun öncelikli sağlık sorunlarını belirlemesi, çözüm üretmesi.
- Politikaları etkilemesi (politika metinlerinde yer alma- klinik rehberler, politika rehberleri, vb.)
Eğitimde toplum yönelimli ve topluma dayalı yaklaşımların güçlendirilmesi, mezun yeterliklerinin toplumsal ihtiyaçlara uyumlu biçimde izlenmesi, araştırmalarda toplumsal etkinin değerlendirilmesi ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumun sağlanması fakültenin öncelikli amaçları arasındadır. Bu bütüncül yaklaşım, fakültenin sosyal güvenilirliğini ve hesap verebilirliğini artırmakta; kurumsal amaçların toplum yararına odaklanmasını sağlamaktadır.
Toplum içinde eğitim olanağı programın ilk yıllardan itibaren sağlanmaktadır. Klinik Tıp ve Mesleki Beceriler (CMPS) Programı kapsamında yer alan Sağlık ve Toplum (Health and Society) dersleri kapsamında öğrenciler birinci sınıftan itibaren Aile Sağlığı Merkezlerinde saha çalışmaları yaparak toplumla erken temas kurmaktadır. Üçüncü sınıfta bu deneyim, haftalık düzenli gözlem ve uygulama etkinlikleriyle genişlemektedir. İntörnlük döneminde ise sekiz hafta süren Toplum Sağlığı ve Birinci Basamak Hekimliği Programı aracılığıyla öğrenciler toplum sağlığı uygulamalarına doğrudan katılım sağlamaktadır.
Bu program İstanbul Sağlık Müdürlüğü ile Üniversite arasında imzalanan Sağlık, Eğitim ve Araştırma Bölgeleri (SEAB) Protokolü ile yürütülmektedir. Bu çerçevede planlama ve uygulamada yerel sağlık kuruluşları ile iş birliği yapılmaktadır. İstanbul’un iki ilçesindeki (Ümraniye ve Küçükçekmece) birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan aile hekimleri programda saha eğiticileri olarak görev almaktadırlar.